Chiến lược hiện đại hóa hệ thống truyền thanh cơ sở đặt ra các nhiệm vụ cụ thể: thiết lập đài truyền thanh ở những xã chưa có; nâng cấp đài hiện có; mở rộng cụm loa ứng dụng công nghệ thông tin – viễn thông tới thôn, bản; và thay thế hệ thống loa có dây hoặc FM đã xuống cấp bằng hệ thống truyền thanh ứng dụng CNTT – viễn thông. Với các xã đang đứng trước nhiệm vụ này, dưới đây là lộ trình sáu bước đã được kiểm nghiệm qua thực tế triển khai.
Bước 1 — Khảo sát hiện trạng
Đây là bước quyết định chất lượng của toàn bộ dự án, và cũng là bước hay bị thực hiện sơ sài nhất. Nội dung cần thu thập gồm: số lượng và vị trí thực tế của các cụm loa hiện có, kèm tọa độ; tình trạng hoạt động của từng cụm; hiện trạng đường dây, cột và nguồn điện; vùng phủ hiện tại và những khu vực người dân phản ánh không nghe rõ; và cường độ sóng di động của các nhà mạng tại từng điểm dự kiến lắp đặt.
Kết quả khảo sát nên được thể hiện trên bản đồ số chứ không chỉ trong bảng biểu, vì bản đồ giúp phát hiện ngay các vùng lõm và các điểm bố trí chưa hợp lý. Số liệu cường độ sóng đặc biệt quan trọng: một điểm sóng yếu cần được xử lý bằng ăng-ten ngoài hoặc đổi nhà mạng ngay từ khâu thiết kế, thay vì phát hiện sau khi đã lắp.
Bước 2 — Thiết kế phương án kỹ thuật
Từ dữ liệu khảo sát, xác định số cụm thu phát thanh cần lắp, công suất và số lượng loa cho từng cụm dựa trên bán kính phục vụ và mật độ dân cư, phương án cấp nguồn và dự phòng nguồn, phương án kết nối cho từng điểm, và cấu trúc phân vùng phát theo thôn để phục vụ nhu cầu phát riêng từng khu vực.
Toàn bộ yêu cầu kỹ thuật nên bám sát Phụ lục III và Phụ lục IV của Thông tư 24/2025/TT-BVHTTDL. Trích dẫn trực tiếp các phụ lục này trong hồ sơ giúp khâu thẩm định và nghiệm thu về sau thuận lợi hơn nhiều.
Bước 3 — Lập dự toán và hồ sơ mua sắm
Dự toán cần bao gồm đủ các nhóm: thiết bị (cụm thu phát thanh, loa, micro, thiết bị quản lý và sản xuất chương trình); vật tư phụ (cột, dây, tủ điện, chống sét, phụ kiện lắp đặt); nhân công lắp đặt và hiệu chỉnh; phần mềm và chi phí đào tạo; và chi phí vận hành hằng năm, đặc biệt là cước data cho SIM của từng cụm loa. Khoản cuối cùng hay bị bỏ sót ở giai đoạn lập dự toán rồi gây vướng ở năm vận hành thứ hai.
Bước 4 — Lắp đặt và hiệu chỉnh
Ngoài công tác lắp đặt cơ khí và điện, giai đoạn này có hai việc mang tính kỹ thuật cao. Thứ nhất là khai báo mã định danh của từng cụm loa vào đúng vị trí trên cây địa bàn của phần mềm, kèm tọa độ, để hiển thị chính xác trên bản đồ. Thứ hai là hiệu chỉnh hướng loa và mức âm lượng, thử nghe tại nhiều điểm trong vùng phục vụ, tránh tình trạng nhà gần loa bị chói trong khi nhà cuối vùng không nghe rõ.
Bước 5 — Đào tạo cán bộ vận hành
Đây là bước ảnh hưởng nhiều nhất tới việc hệ thống có được dùng hết công năng hay không. Nội dung đào tạo tối thiểu gồm: tạo và duyệt bản tin, sử dụng chức năng chuyển văn bản thành giọng nói, đặt lịch phát và phát lặp, phát bản tin ưu tiên và khẩn cấp, đọc các chỉ số giám sát để nhận biết cụm loa có vấn đề, và quy trình báo hỏng.
Nên đào tạo ít nhất hai người cho mỗi xã và bàn giao tài liệu hướng dẫn ngắn gọn có hình minh họa, phòng trường hợp cán bộ chính vắng mặt.
Bước 6 — Nghiệm thu và hoàn thiện hồ sơ
Biên bản nghiệm thu nên bao gồm phép thử phát theo lịch khi ngắt kết nối mạng, phép thử phát khẩn cấp, kiểm tra hiển thị trạng thái của toàn bộ cụm loa trên phần mềm, và đối chiếu hồ sơ hợp quy của thiết bị. Song song, Ủy ban nhân dân cấp xã ban hành quy chế vận hành đài theo Nghị định 49/2024/NĐ-CP, phân công rõ người duyệt nội dung và người được quyền phát bản tin khẩn cấp.
Về thời gian và thứ tự ưu tiên
Với một xã quy mô trung bình, toàn bộ lộ trình thường mất từ vài tuần tới vài tháng tùy thủ tục mua sắm. Nếu nguồn lực có hạn, kinh nghiệm là nên làm dứt điểm từng khu vực — chuyển đổi hoàn chỉnh vài thôn trước, vận hành ổn định rồi mở rộng — thay vì lắp rải rác mỗi nơi một ít, vì cách sau khiến việc vận hành song song hai công nghệ trở nên phức tạp.
BINHDINH.JSC tư vấn giải pháp kỹ thuật, cung cấp thiết bị hợp quy, lắp đặt và phần mềm cho hệ thống truyền thanh cấp xã ứng dụng công nghệ thông tin – viễn thông. Hotline 024.33.96.6668.